मोतीहारी बिहार राज्य के पूर्वी चंपारण जिले का मुख्यालय है। बिहार की राजधानी पटना से 170 किमी दूर पूर्वी चम्पारण बिल्कुल नेपाल की सीमा पर बसा है। इसे मोतिहारी के नाम से भी लोग जानते है।
ऐतिहासिक दृष्टि से भी इस जिले को काफी महत्वपूर्ण माना जाता है। किसी समय में चम्पारण, राजा जनक के साम्राज्य का अभिन्न भाग था। स्वतंत्रता संग्राम में महत्वपूर्ण भूमिका निभाने वाले महात्मा गांधी ने तो अपने राजनीतिक आंदोलन की शुरुआत यही से की थी। उनकी याद में यहा गांधीवादी मेमोरियल स्तंभ बनाया गया है जिसे शांतिनिकेतन के प्रसिद्ध कलाकार नंद लाल बोस द्वारा डिजाइन किया गया था। स्तंभ की आधारशिला 10 जून 1972 को तत्कालीन राज्यपाल डी.के. बरूच द्वारा रखी गई थी। यह 48 फीट लंबा पत्थर का स्तंभ है और उसी स्थान पर स्थित है, जहां महात्मा गांधी को अदालत में पेश किया गया था।
मोतिहारी मे पहली बार महात्मा गाँधी 1917 मे आए और देश कि आजादी के लिए सत्याग्रह आंदोलन कि शुरुआत यही से हुई थी, मोतिहारी में गांधी जी को लाने का शेरय राज कुमार शुक्ला को जाता हैं जिन्होंने महात्मा गांधी को मोतिहारी बुलाया था । मोतिहारी का मोतिझील के पानी पर सूर्य कि किरण पड़ती हैं तो वह मोती कि तरह चमकति है मोतिहारी की स्थलाकृति अद्भुत दर्शनीय थी। तेजस्वी सुंदरता की मोतीझील झील (शास्त्रीय शब्दों में) शहर को दो हिस्सों में बांटती है। पहला हिसा बलुआ, चंदमरि, आरेराज बंजरिया को बताता हैं तो दूसरा मीना बाजार, छतौनी, फतौरा को बताता है
मोतिहारी का अन्ग्रेजी में अर्थ
देवनागरी और रोमन लिपि में। एक लाख शब्दों का संकलन।
जिला में कुल 27 प्रखंड हैं जीनके नाम- संग्रामपुर, हरसिद्धि, अरेराज, पहाड़पुर, चकिया, मेहसी, केसरिया, कल्याणपुर, बंजारिया, मोतिहारी, पिपरकोठी, कोटोवा, सुगौली, तुरकौली, मधुबन, तेररिया, पताही, फेंहरा, पकरीदयाल, रक्सौल, रामगढ़वा, आदापुर, चौरादनो, बनकटवा, चिरैया, घोरासाहन और ढाका
मोतिहारी उपखंड में लगभग 72 गांव हैं,
| Arazi Sirsia Tola Machhaha | Sirsa Mal | Motihari (15 km) | |
| 2 | Bairia | Chandrahiya | Motihari (7 km) |
| 3 | Bankat | Chandrahiya | Motihari (7 km) |
| 4 | Bardaha | Bardaha | Motihari (20 km) |
| 5 | Bariyarpur | Bariyarpur | Motihari (1 km) |
| 6 | Barkurwa | Amar Chatauni | Motihari (5 km) |
| 7 | Barwa | Barwa | Motihari (15 km) |
| 8 | Basantpur | Ram Singh Chhatauni | Motihari (8 km) |
| 9 | Basantpur Tola Babu | Ram Singh Chhatauni | Motihari (5 km) |
| 10 | Basantpur Tola Banra | Amar Chatauni | Motihari (5 km) |
| 11 | Basbita | Nawrangia | Motihari (15 km) |
| 12 | Basmahpur Agarwa | Gorhwa | Motihari (5 km) |
| 13 | Basmanpur | Basman Pur | Motihari (10 km) |
| 14 | Baswaria | Pataura | Motihari (7 km) |
| 15 | Bedia | Sirsa Mal | Motihari |
| 16 | Bharaulia | Ram Singh Chhatauni | Motihari (7 km) |
| 17 | Bheriharwa | Amar Chatauni | Motihari (8 km) |
| 18 | Chararhiya | Chandrahiya | Motihari (14 km) |
| 19 | Chhatauni Amar | Amar Chatauni | Motihari (4 km) |
| 20 | Chhatauni Ram Singh | Ram Singh Chhatauni | Motihari (10 km) |
| 21 | Dharmuhan | Rulahi | Motihari (8 km) |
| 22 | Dhekaha | Dhekhan South | Motihari (21 km) |
| 23 | Dostia | Barwa | Motihari (17 km) |
| 24 | Fursatpur | Chandrahiya | Motihari (9 km) |
| 25 | Gamhariya | Nawrangia | Motihari (14 km) |
| 26 | Gangia Dih | Nawrangia | Motihari (18 km) |
| 27 | Garahia | Amar Chatauni | Motihari (6 km) |
| 28 | Gulariya | Kataha | Motihari (12 km) |
| 29 | Haraj Tola Lachhmipur | Basman Pur | Motihari (10 km) |
| 30 | Harajpur | Tikuliya | Motihari (10 km) |
| 31 | Harian Chhapra | Amar Chatauni | Motihari (4 km) |
| 32 | Harkaina | Ramgarhwa | Motihari (8 km) |
| 33 | Jamla | Amar Chatauni | Motihari (4 km) |
| 34 | Jamunapur | Nawrangia | Motihari |
| 35 | Jhit Kahiya | Barwa | Motihari (14 km) |
| 36 | Jhitkahiya | Jhitkahia | Motihari (16 km) |
| 37 | Karmaula | Barwa | Motihari (12 km) |
| 38 | Kataha | Kataha | Motihari (12 km) |
| 39 | Lachhmipur | Nawrangia | Motihari (15 km) |
| 40 | Lakhaura | Nawrangia | Motihari (12 km) |
| 41 | Loknathpur | Kataha | Motihari (12 km) |
| 42 | Loksa | Amar Chatauni | Motihari (5 km) |
| 43 | Madhubani | Madhubani Ghat | Motihari (18 km) |
| 44 | Mahamud Nagar | Ramgarhwa | Motihari (7 km) |
| 45 | Mahangua | Ram Singh Chhatauni | Motihari (6 km) |
| 46 | Mahangua Tola Birtia | Ram Singh Chhatauni | Motihari (8 km) |
| 47 | Malkaunia | Ramgarhwa | Motihari |
| 48 | Nandpur | Ramgarhwa | Motihari (6 km) |
| 49 | Naurangia | Nawrangia | Motihari (17 km) |
| 50 | Pataura Tola Bhataha | Pataura | Motihari (8 km) |
| 51 | Pataura Tola Gorhwa | Gorhwa | Motihari (5 km) |
| 52 | Pataura Tola Lala | Pataura | Motihari (7 km) |
| 53 | Pataurra Tola Mathia | Gorhwa | Motihari (3 km) |
| 54 | Paterhwa | Amar Chatauni | Motihari (7 km) |
| 55 | Patparia Hal | Ram Singh Chhatauni | Motihari (8 km) |
| 56 | Patparia Moran | Ram Singh Chhatauni | Motihari (8 km) |
| 57 | Ramgarhwa | Ramgarhwa | Motihari (11 km) |
| 58 | Ratra Chaunr | Ramgarhwa | Motihari |
| 59 | Ray Singha | Ram Singh Chhatauni | Motihari (7 km) |
| 60 | Rulahi | Rulahi | Motihari (10 km) |
| 61 | Rup Dih | Amar Chatauni | Motihari (5 km) |
| 62 | Said Nagar | Amar Chatauni | Motihari (5 km) |
| 63 | Santpur | Basman Pur | Motihari (9 km) |
| 64 | Sarsaula | Barwa | Motihari (15 km) |
| 65 | Semra | Ramgarhwa | Motihari (10 km) |
| 66 | Sihulia | Ramgarhwa | Motihari (10 km) |
| 67 | Sirsa Khap | Sirsa Mal | Motihari (14 km) |
| 68 | Sirsamal | Sirsa Mal | Motihari (13 km) |
| 69 | Sirsia Tola Shiwnagar Urf Dich | Sirsa Mal | Motihari |
| 70 | Suraha | Ramgarhwa | Motihari (6 km) |
| 71 | Tharghatwa | Tikuliya | Motihari (10 km) |
| 72 | Tikuliya | Tikuliya | Motihari (18 km) |










